Lezing Pierre Fauchard Academy op 28 maart 2008

De voorzitter, de heer A.G.M. Rietmeijer, sprak tijdens de Algemene Ledenvergadering op 20 november 2009 de volgende jaarrede uit:

Jaarrede voorzitter voren Kruis - 20 november 2009

Hou je mond gezond, hou je mond gezond, hou je mond gezond! Eigenlijk is het liedje van het Ivoren Kruis al jaren het zelfde liedje. En als we een andere tekst gebruiken dan komen we toch weer uit op hetzelfde refrein. Met altijd hetzelfde grote verhaal, zijn we eigenlijk best wel een saaie eentonige club.

MAAR NIET HEUS! De boodschap van het Ivoren Kruis is ook in 2009 razend actueel en hard nodig.

Met driekwart van de kinderen gaat het nog goed met de mondgezondheid. Maar bij een kwart is wel iets aan de hand, en bij een deel daarvan is zelfs sprake van een zorgwekkende situatie. Daar komt bij dat vooral de jongste kinderen te weinig naar de tandheelkundige praktijk gaan. Deze verslechterende tendens bij de jeugd tot vijftien jaar wordt bevestigd door de Signalementen Mondzorg van het College voor Zorgverzekeringen.

Oral health, a neglected global issue
We kunnen die feiten dramatiseren. Maar als je kijkt naar het omslag van de recent verschenen Oral Health Atlas van de FDI dan zie je dat mondgezondheid niet alleen ons probleem is: ‘Mapping a neglected global issue’ lezen we. Reuze informatief die Oral Health Atlas. In één oogopslag zag ik dat fluoridetandpasta bij ons 0,3% van het huishoudbudget kost. In Kenia is dat 10% en in Zambia 30%. We hoeven er dus niet verbaasd over te zijn dat in die landen poetsen met fluoridetandpasta niet echt aan de orde is. Met alle gevolgen van dien.

Ik roep u daarom graag op om het werk te steunen van onze partner DHIN, Dental Health International Nederland, die met succes mondgezondheidsprojecten opzet in derde wereld landen. We geven u straks de informatieve folder mee die we dit jaar over het werk van DHIN maakten en verspreidden. DHIN maakt werk van oral health als global issue. Dat verdient uw steun!

Onderwijsproject Hou je mond gezond!
Terug naar de mondgezondheid van de kinderen in ons land. Daar moet toch echt iets aan worden gedaan. Het Ivoren Kruis heeft het initiatief genomen om samen met de NMT en met alle tandartsen en mondhygiënisten in Kies voor gaaf! een project op te zetten waarmee kinderen via de basisscholen worden bereikt voor een les over mondgezondheid. We zijn er best trots op dat we dat voor elkaar hebben gekregen. Afgelopen woensdag was de lancering van Hou je mond gezond! voor pers en partners. U heeft dat ongetwijfeld gelezen in de Telegraaf of in één van de regionale kranten.

Als kleine vereniging kunnen we zo’n groot project natuurlijk niet alleen realiseren. Zonder de financiële steun van onze hoofdsponsor GlaxoSmithKline was dat nooit gelukt. En het lukt nog beter omdat ook de NMT met menskracht en met euro’s bijdraagt. Heel stimulerend is het overigens dat de afdeling Midden-Nederland van de NMT niet alleen enthousiast meedoet, maar tevens in 2009 en in 2010 een bedrag 5.000 euro aan ons beschikbaar stelt voor extra lesmateriaal. Dat sympathieke gebaar noem ik hier graag. We hopen natuurlijk dat anderen dit voorbeeld volgen.
Hoe Hou je mond gezond! is opgezet krijgt u zo direct te horen van Mariëlle Nap. Zij is niet alleen de secretaris van ons Adviescollege, maar ook de samensteller van ons nieuwe onderwijsproject.

Seminar Sealen
Het omslag van de uitnodiging voor deze ledenvergadering en het seminar vertoont een duidelijk beeld. Onze drukker vond het maar niks: al die vieze kiezen. Voor u ligt daar de uitdaging: Sealen? Ja of nee? Ons adviescollege heeft een conceptadvies over sealen opgesteld. Met dit advies beoogt het Ivoren Kruis de leden van het tandheelkundig team te ondersteunen bij hun besluitvorming rondom het aanbrengen van fissuurlakken. Met het seminar willen we dit advies vervolmaken met de meningen en de kennis uit de praktijk. Daarna wordt het ingebracht in de nieuwe richtlijn kindertandheelkunde.

Adviescollege
Maar is meer gedaan door ons adviescollege. Er is en wordt hard gewerkt aan het ombouwen van het bestaande fluorideadvies naar een compleet Advies Cariëspreventie. Dat moet komend jaar worden voltooid.

Het adviescollege heeft dit jaar afscheid genomen van dr. Fridus van der Weijden. Voor zijn verdiensten in het college heeft ons bestuur hem in april de Dr. Carl Witthaus Medaille toegekend.

Dit najaar is ons adviescollege versterkt met twee nieuwe leden: tandarts dr. Nynke Blanksma, docent kindertandheelkunde en cariologie aan het UMCG en tandarts-parodontoloog dr. Schelte Fokkema, hoofddocent bij de opleidingen Mondzorgkunde in Utrecht en Amsterdam.

Werk bij de tandarts
Een heel bijzonder project van het Ivoren Kruis is de filmserie ‘Werk bij de tandarts’. We maakten deze serie filmpjes op dvd in opdracht ván en betaald dóór het Fonds Tandartsassistenten. De serie is verspreid via het voortgezet onderwijs. De bedoeling is leerlingen enthousiast te maken voor de ondersteunende functies in de tandheelkundige praktijk. Dat is hard nodig gezien de groeiende behoefte aan deze teamleden. In de goodybag die u straks meekrijgt zit een exemplaar van de dvd. Ik stel u voor die in de eigen kring van familie en vrienden voor werving te gebruiken. Dat is ook leuk voor de kijk die u buitenstaanders kunt geven op uw eigen werk. De dvd ‘Werk bij de tandarts!’ Is niet alleen een oproep om te komen werken. Het geeft ook een heel sympathiek beeld van onze beroepsgroep.

Ik noemde net de goodybag, een tas vol hebbedingetjes die u straks mee naar huis kunt nemen. In die tas dus, vind u behalve de dvd ook allerlei nuttige cadeautjes van onze partners.

Partners in preventie
Ik noem graag al de preventiepartners van het Ivoren Kruis:

GlaxoSmithKline: onze hoofdsponsor. Fabrikant van onder ander Sensodyne, Parodontax en Aquafresh. Zij maakten een genereus gebaar en sponsoren ons onderwijsproject Hou je mond gezond! tot eind 2011! Daar zijn we heel erg blij mee.
Oral-B, onze partner van het eerste uur: de producent van elektrische tandenborstel met een oscillerend roterende kop. Wetenschappelijk bewezen nog steeds de meest effectieve manier om te poetsen.
Ook Johnson en Johnson is onze partner. Het endorsement dat we aan hen voor Listerine verleenden, geeft aan dat het de ontwikkeling van tandplak vermindert en de conditie van het tandvlees verbetert. Zoals al eerder besproken hebben wij nieuwe afspraken gemaakt over de communicatie.
Een andere waardevolle partner is Pharmeon, de maker van de praktijkenwebsites van NMT leden. In al die sites is de voorlichting van het Ivoren Kruis standaard aanwezig. Een reuze gemakkelijke oplossing waar je als zorgverlener geen werk aan hebt.
Tot slot noem ik Leaf Holland met Xylifresh,de kauwgom met xylitol die met haar communicatie aandacht voor preventiegedrag agendeert.

Het Ivoren Kruis hecht veel waarde aan alle communicatie uitingen van het bedrijfsleven. De aandacht die daarmee bij een breed publiek wordt gegenereerd voor het verzorgen van het gebit is omvangrijk en belangrijk. Het budget dat daarmee gemoeid is krijgen we als vereniging in geen 100 jaar bij elkaar.

Collectieve preventie
Het Ivoren Kruis werkt aan een alternatieve en een vernieuwende aanpak van de collectieve preventie. Ons onderwijsproject is daarvan het eerste voorbeeld. In overleg met de opinievormers in de wetenschap worden slimmere en effectievere methoden uitgewerkt waarvoor ook marktgerichte financieringsmogelijkheden worden gezocht. We hebben het Ministerie van VWS daarover al geïnformeerd en gevraagd om bij te praten over wat de overheid daarin eventueel nog kan betekenen. Maar het Ivoren Kruis wil geen oude wijn uit nieuwe zakken schenken. De nieuwe Wet Publieke Gezondheid biedt veel kansen voor overheden en maatschappelijke organisaties en beroepsgroepen op vernieuwend beleid. De wet sluit dan ook goed aan bij ons innovatieproces zoals ingezet na ons vertrek uit het NIGZ.
Wij gaan in samenwerking met onze partners door met de vernieuwing van ons beleid en onze producten. In de collectieve preventie willen wij prestatie- en financieringsafspraken introduceren met betrekking tot preventiebeleid en kennis- en productvernieuwing. Wij werken daarin samen met Kies voor gaaf!

Preventie-informatie voor mensen met een verstandelijke beperking
Voor de ouders en verzorgers van mensen met een verstandelijke beperking maakten we een brochure met tips, suggesties en instructies om de mondzorg van hun kinderen en cliënten te verbeteren. Daarbij is ook de poster ‘Tandenpoetsen doe je zo!’ gemaakt. Die leert mensen met een licht verstandelijke beperking zelf goed te poetsen. Voor de ontwikkeling werkten we nauw samen met onder meer de Vereniging tot Bevordering der Tandheelkundige Gezondheidszorg voor Gehandicapten (VBTGG) en de Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland. Alle centra voor bijzondere tandheelkunde en instellingen van mensen met een beperking ontvingen die preventiemiddelen kosteloos. Met dank aan onze leden en onze partners!

Patiëntenfolder Mondpiercings
Het dragen van een piercing wordt steeds populairder, vooral bij jongvolwassenen. Dat kan een aanslag betekenen op de mondgezondheid. De keuze van materiaal, de plaats in de mond, de kwaliteit van het aanbrengen en het onderhoud is van groot belang. Niet alleen voor de mondgezondheid, maar ook voor de totale gezondheid. Redenen genoeg om onze voorlichting met dit onderwerp uit te breiden. De folder legt uit hoe het piercen in zijn werk gaat en informeert over de genezing, nazorg, mondverzorging en tandartsbezoek. Ook problemen veroorzaakt door mondpiercings, zoals tandbreuk en terugtrekkend tandvlees komen aan de orde. Nienke Hoenderdos van ACTA verrichtte het wetenschappelijk onderzoek voor dit preventieonderwerp. En ook hier werkten we samen met betrokken beroepsgroep: in dit geval de Vereniging Professionele Piercers Nederland.

100 jaar
Volgend jaar vieren we het 100-jarig bestaan van onze vereniging. U kunt het alvast in uw agenda noteren: op 8 oktober 2010 is er een Lustrumcongres in de Schouwburg in Leiden. We hebben voor Leiden gekozen als centrum van de wetenschap in ons land. We realiseren ons dat in Leiden geen tandheelkunde wordt onderwezen. Maar laten we wel wezen, tandheelkundige preventie omvat meer dan alleen tandheelkunde. Tijdens ons lustrumcongres kijken we deze keer eens wat verder vooruit naar mogelijkheden van preventie. Onze lustrumcommissie heeft daarvoor een solide wetenschappelijke voorbereiding geconcipieerd. Onze dank aan de leden van de commissie: Til van der Sanden, Joerd van der Meer, Dirk Mettes en Berthold Tuik.
En we zijn er trots op dat het gerenommeerde wetenschapsmuseum Boerhaave op 8 oktober na ons lustrumcongres een tentoonstelling zal openen over De Gezonde Mond. Dat wordt een hommage aan het dentale vak in ons land en laat zien dat preventie van alle tijden is en dus steeds opnieuw geagendeerd moet worden. Met de tentoonstelling brengen we het grote publiek op een andere verrassende manier in aanraking met het onderwerp mondgezondheid.

Nog een keer hetzelfde liedje
Aan het thema Hou je mond gezond! zullen we ook de komende jaren veel tijd en aandacht blijven besteden. Graag roep ik u op om allemaal mee te doen met ons onderwijsproject. Mariëlle Nap gaat u zo direct vertellen hoe het project in elkaar zit. Zij weet dat als geen ander, want ze schreef het project zelf. En werd daarbij fantastisch gestimuleerd en gesteund door ons adviescollegelid Claartje Berendsen en haar GGD-collega Inge Kloeg.

Ik ga mijn mond houden. Luistert u maar even naar het liedje van het kinderkoor onder leiding van Benny Vreden. U zult vaststellen dat het Ivoren Kruis inderdaad al heel lang hetzelfde liedje zingt. ‘Hou je mond gezond’ is een liedje van het Ivoren Kruis en het Voedingscentrum uit de jaren 60.

Dank voor uw aandacht.

De voorzitter, de heer A.G.M. Rietmeijer, sprak tijdens de Algemene Ledenvergadering op 10 oktober 2008 de volgende jaarrede uit:

"Voordat ik het met u wil hebben over het werk van onze vereniging in het afgelopen verslagjaar wil ik eerst iets zeggen over de identiteit van het Ivoren Kruis.

Zijn we wat we doen,
wat we hebben
of wat we weten?

Ben je wat je doet? (mondhygiënist, tandarts, wetenschapper).
Of ben je wat je eet: broodje gezond, bal gehakt, sushi. Ik hoop met mate. Ons advies voor een goede mondgezondheid is niet meer dan 7 eetmomenten per dag.
Misschien ben je wat je leest: het Nederlands tijdschrift voor mondhygiëne, de Telegraaf, een lifestyle magazine, NT? Gelukkig is in al deze bladen informatie over mondgezondheid te vinden.

Terugkijkend op dit Ivoren Kruisjaar, denk ik dat ik van onze vereniging kan zeggen:
je bent wat je deelt!

Ik deel dit credo met de Engelse schrijver en overheidsadviseur Charles Leadbeater. Zijn specialiteit is de kracht van massacreativiteit. Leadbeater schrijft over onderwerpen zoals innovatiestrategie, kenniseconomie en over het fenomeen Wikipedia waarmee internetgebruikers hun kennis delen.

Leadbeater is een groot voorstander van het delen van kennis. Hij is ervan overtuigd dat dit de kracht van de vooruitgang van deze eeuw zal zijn. Letterlijk zegt hij: “You aren’t just what you own, you are also what you share”. (“Je bent niet alleen wat je bezit, je bent ook dat wat je deelt.”)

Je bent wat je deelt. Dat is wat we in en met het Ivoren Kruis in het afgelopen jaar bij uitstek hebben gedaan.

Natuurlijk hebben wij onze zorgen gedeeld over de mondgezondheid bij kinderen. We deden dat met onze collega organisaties zoals NMT, NVM, NVvK en VBTGG. Maar ook hebben we gesproken met de belangrijkste gezondheidsbevorderende instituten (de GBI’s) en de NzA. Samen met de NMT overlegden wij met het Centrum voor Gezond Leven van het RIVM, het Voedingscentrum, ActiZ (de organisatie van zorgondernemers), het NIGZ en GGD Nederland.

We kunnen constateren dat het bij ruim 75% van de kinderen goed tot zeer goed gaat. Bij ongeveer een kwart is iets aan de hand. Bij een klein deel van deze 25% kunnen we spreken van een zorgwekkende situatie. Ook zien we dat met name de jongste kinderen nog erg weinig naar te tandartspraktijk gaan. Dé oplossing met het doel alle kinderen weer een gezond gebit te geven, hebben we nog niet gevonden, maar er zijn wel belangrijke stappen gezet voor een verbetering. De visie van ons bestuur op deze problematiek heb ik j.l. maart in een lezing gepresenteerd bij de Pierre Fauchard Academy. Ik kom daar zodirect op terug.

Met diverse organisaties zitten wij nu in het uitstekend door de NMT gestructureerde overleg van Kies voor gaaf! Kies voor gaaf! richt zich op het ontwikkelen en uitvoeren van een samenhangend en gecoördineerd beleid gericht op de mondgezondheid van de jeugd. Met een belangrijke rol voor de tandheelkundige professie én de collectieve preventie. Het Ivoren Kruis heeft zitting in twee projectgroepen. Ries de Jong versterkt Projectgroep 3: Bevordering Collectieve Tandheelkundige Preventie. Zelf ben ik lid van de Begeleidingscommissie van Kies voor gaaf!

De basis voor het werk van onze vereniging is de wereld van de wetenschap. In ons Adviescollege Preventie Mond- en Tandziekten delen de drie tandheelkundige subfaculteiten, TNO en de mondhygiënisten hun kennis bij de ontwikkeling van adviezen.
Over de problematiek van de droge mond werd vorig jaar een advies ontwikkeld. In april 2008 kwam het vernieuwde advies Preventie van erosieve gebitsslijtage uit. Nu wordt gewerkt aan de actualisering van het fluorideadvies en aan het advies sealen. Ons advies sealen verschijnt volgend jaar en staat volgend jaar tijdens het seminar centraal. Ik vind het fantastisch dat ons Adviescollege onder voorzitterschap van prof. dr. C. van Loveren voortdurend bezig is met vertalen van wetenschappelijke kennis naar praktische oplossingen voor preventie.

In de dagelijkse praktijk aan de stoel delen preventieassistenten, tandartsen en mondhygiënisten mede met behulp van onze patiëntenfolders kennis over een verstandige verzorging van de mond met hun patiënten. Er is nog steeds sprake van een groeiend gebruik van onze folders. Maar het eind van die groei begint zich wel af te tekenen. Steeds meer praktijken verwijzen hun patiënten naar internet. We hebben daarom praktische tools ontwikkeld om onze kennisdatabank te delen met praktijken.

Het Ivoren Kruis deelt ook kennis met partners in het bedrijfsleven: met Procter & Gamble de producent van Oral-B, met Johnson & Johnson distributeur van Listerine en met GlaxoSmithKline van onder meer Sensodine en Proglasur. Met deze partners delen wij kennis over de juiste preventieve middelen. Het zal u niet ontgaan zijn dat onze naam ook in hun reclamespots op televisie wordt gebruikt. Wij realiseren ons dat die reclame heel veel aandacht genereert in het belang van een goede mondgezondheid. Als vereniging met een lage contributie zouden wij zoveel media-aandacht nooit zelf voor elkaar krijgen. Daarom zijn wij blij met al die verschillende reclame-uitingen voor mondgezondheid.

Maar er zijn nog meer partijen en initiatieven in het bedrijfsleven waarmee wij samenwerken bij het delen en verspreiden van onze kennis: DentalView vertoont in 300 wachtkamers digitale tv-spots die samen met onze vereniging zijn gemaakt. En Pharmeon en NMT hebben onze kennisdatabank een vaste plaats gegeven in de tandartspraktijk websites. En dan was er nog samenwerking met Zendium, met Ohra, met GGD-en, met de Nationale Poetsweken en met de publieksbeurs Gezond Leven.

Ook met de media delen we onze kennis. Over redactionele aandacht in gedrukte media hebben wij niet te klagen. Onlangs verscheen er een forse bijlage bij De Telegraaf met de titel ‘Een gezonde lach’. Eerder waren er publicaties in bladen zoals Marie-Claire, het magazine van het Voedingscentrum, de Consumentengids, IZA-magazine, Groeiboek GGD, Plusmagazine, Szana en in J/M, een blad voor jonge ouders.

Het onderwijsproject voor basisscholen waarvoor wij dit jaar met de samenstelling zijn gestart, vordert en zal naar verwachting eerste helft 2009 beschikbaar komen. Inhoudelijk werken wij samen met onderwijsspecialisten. Een deel van het lesmateriaal mag met toestemming worden gebaseerd op het succesvol geteste project 12 voor 10 van ons adviescollegelid Claartje Berendsen. Voor de financiering zijn we in gesprek met onze zakelijke partners.

Een nieuwe partner is de VBT, de Vlaamse Beroepsvereniging van Tandartsen. We hebben samen vastgesteld dat onze patiëntenfolders ook in Vlaanderen uitstekend gebruikt kunnen worden. We exporteren die dan ook met medewerking van de VBT. We delen zodoende niet alleen onze taal met de Vlamingen maar ook onze kennis.
Een andere vorm van kennisexport is de medewerking die wij geven aan het werk van de stichting Dental Health International Nederland. DHIN werkt samen met de Nederlandse professie zodat er projecten kunnen worden uitgevoerd en hulpmiddelen worden geleverd naar landen als Peru, Bolivia, Nepal en de Filippijnen. Kijk maar eens op de website van DHIN om te zien hoe je daar zelf ook aan kunt bijdragen: www.dhin.nl

Ons vernieuwde advies Tanderosie wordt veelvuldig toegepast. Vorig jaar werd het gebruikt door 800 cursisten op Iqual-avonden van de NMT. En dankzij GlaxoSmithKline konden wij ons adviesrapport en een pakket wachtkamerfolders met de titel ‘Voorkom tanderosie bij uw kind’ bij alle praktijken in ons land en in België distribueren. Dit is echt een heel grote en effectieve vorm van partnerschap.

Onze vereniging bestaat al bijna 100 jaar. In 2010 is dat een feit. Onze lustrumcommissie, bestaat uit enkele prominente leden van de vereniging. Ze beraden zich op activiteiten in 2010. Ons lid dr. Huib Kalsbeek schrijft het lustrumboek. En ook hier werken enthousiaste leden mee in een begeleidingscommissie.

We zijn er trots op u te kunnen melden dat er in ons lustrumjaar een tentoonstelling zal worden georganiseerd over mondgezondheid en het werk van het Ivoren Kruis. Met Museum Boerhaave, het Rijksmuseum voor de Geschiedenis van de Natuurwetenschappen en van de Geneeskunde in Leiden, is overeengekomen dat er vanaf oktober 2010 gedurende een half jaar een tentoonstelling komt. Ook hierbij delen we kennis met de samenleving en werken we samen met onze partners en leden.

Na deze vergadering begint het seminar ‘Zin en onzin van preventie’. Prof. dr. Cor van Loveren en dr. Fridus van der Weijden samen met zijn industriegroep van ACTA zullen zodirect hun kennis met u delen over onder meer de zin en onzin van verschillende preventietechnieken, -middelen en –producten.

Ik kom nu toe aan het onderwerp waarover wij onze zorgen met u willen delen en waarover wij met u van gedachte willen wisselen: De onderschatting van het belang van mondgezondheid.

Tijdens de lezing die ik in maart bij de Pierre Fauchard Academy heb gehouden, heb ik gesproken over het gebrek aan aandacht dat overheidsbeleidsmakers in ons land hebben voor dit belangrijke aspect van de gezondheid.

De mondgezondheid in Nederland kan een signaleringsfunctie zijn in het gezondheidsbeleid. Ik doel hier op mondgezondheid als belofte voor en voorspeller van gezondheid en gezond gedrag op latere leeftijd. Als je kinderen de juiste houding, kennis en vaardigheden aan kunt leren om het gebit en de mond adequaat te verzorgen, kun je ze ook vaardig leren zijn in preventie en zelfzorg bij het voorkomen van ernstiger vermijdbare ziektes. Bijvoorbeeld bij het kiezen voor gezonde voeding, bewegen. Kortom het kiezen en volhouden van een gezonde leefstijl.

Het Ivoren Kruis vindt dat er na de laatste gouden preventiejaren van de vorige eeuw, opnieuw sprake is van een grove onderschatting van het belang van mondgezondheid bij kinderen en risicogroepen.
Vooruitlopend op deze algemene ledenvergadering hebben wij onze visie op deze problematiek en de voorgenomen beleidsprioriteiten gepubliceerd in onze nieuwsbrief die u deze zomer ontving.

Het bestuur van het Ivoren Kruis blijft de komende jaren samenwerken met het ministerie, gemeenten, verzekeraars en de 1e lijnsgezondheidszorg aan verbetering van de collectieve preventie.
Het zou mooi zijn als elke stad en regio een sluitend aanbod organiseert.
Wij denken aan de volgende speerpunten voor het preventiebeleid:

Op het PowerPoint-scherm achter mij ziet u die speerpunten.

Naast individuele zorg/preventie, groepsvoorlichting geven aan risicogroepen.
Samenwerking in de eerstelijnsgezondheidszorg voor 0-21 jarigen bij leefstijlpromotie.
Een doeltreffend oproepsysteem voor kinderen vanaf 2 jaar.
Een sluitend preventief tandheelkundig aanbod voor jeugdigen: tandheelkundige praktijken, georganiseerde jeugdtandverzorging, gemeenten en zorgverzekeraars.
Elke stad of regio maakt gebruik van de voorlichtingsboodschap van het Ivoren Kruis.
Tandheelkundige preventie is onderdeel van het gemeentelijk gezondheidsbeleid

Collectieve preventie is al bijna honderd jaar het werkterrein van het Ivoren Kruis. De noodzaak van ons werk is door het lange bestaan niet minder geworden. Bij preventie is er eigenlijk nooit sprake van ‘einde oefening’. De zegenrijke periode van de toepassing van fluoride lijkt zich nu tegen de mondgezondheid te keren. In ons land heeft het idee postgevat dat een gezonde mond iets vanzelfsprekends is. Dit wordt door recent onderzoek gelogenstraft. Het Ivoren Kruis maakt zich sterk voor het agenderen van nut en noodzaak van preventie als taak van alle spelers in de mondgezondheid.

Daarover willen wij zodirect graag met u verder praten.

Maar eerst geef ik het woord aan onze penningmeester Dick Derksen die uw aandacht vraagt voor ons financieel verslag over het jaar 2007 en de begroting voor 2009.

Het was mij een genoegen mijn enthousiasme voor de activiteiten van onze vereniging met u te mogen delen. Dank voor uw aandacht."

Lezing door A.G.M. Rietmeijer
Uitgesproken bij de Pierre Fauchard Academy op 28 maart 2008

Intro
Al in 1910 maakte Rotterdamse havenbaronnen zich zorgen over de mondgezondheid van de arbeidersgezinnen. Je kunt je afvragen of die zorgen uitsluitend werd ingegeven door gevoelens van menslievendheid. Ik denk het eigenlijk van niet. Er moet meer aan de hand zijn geweest.

Wie nu naar ontwikkelingslanden kijkt, ziet dat mondgezondheid daar een gigantisch probleem is. Uit WHO-cijfers blijkt dat mondgezondheid in die landen het grootste gezondheidsprobleem is. Het probleem van een slechte mondgezondheid is zelfs groter dan malaria. Eén op de drie volwassenen in die landen heeft last van kiespijn. En kiespijn is daar de belangrijkste oorzaak van ziekteverzuim. In Nepal bijvoorbeeld. Ik ga daar binnenkort naar toe .In Nepal heeft 25% van de kinderen kiespijn.
Dit betekent: dat de kinderen in de klas niet goed opletten, dus niet goed leren, hun examens niet gaan halen, vervolgens geen geschikte baan vinden en ongezond en in armoede leven.

En daarmee ben ik weer terug in Rotterdam in 1910. Arbeidersgezinnen met kiespijn. Hoog ziekteverzuim. Daar moest iets aan worden gedaan. Welbegrepen eigenbelang lag waarschijnlijk ten grondslag aan de oprichting van het Ivoren Kruis. Het initiatief daarvoor kwam van de Rotterdamse Tandartsen Vereniging. Het Ivoren Kruis heette bij aanvang Nederlandse Vereniging tot Bestrijding van Tandbederf. Wij zouden zo’n initiatief tegenwoordig een vorm van maatschappelijk verantwoord ondernemen noemen! En dat is meer dan een public relations trucje. Het bevorderen van een goede mondgezondheid levert de samenleving heel veel voordeel op.

Hoe zijn we gekomen tot de huidige situatie van mondgezondheid.

In 1910 startte het Ivoren Kruis met haar werk
In 1921 werd de eerste schooltandverzorgingsdienst in Dordrecht opgericht. Dit groeide uit tot een nationaal dekkend programma.
In 1939 ontstond de Centrale raad voor de Sociale Tandheelkunde.

Cariëssituatie tot 1970: Explosieve groei
97 van de 100 kinderen heeft cariës
996 van de 1000 soldaten heeft cariës

Cariës 1970 - 1990
Na de introductie van fluoride tandpasta en door de toename voor de interesse voor het gebit onder andere door alle voorlichtingsactiviteiten ontstond een enorme verbetering van de mondgezondheid

Cariës 1990 - heden
In het verleden behaalde successen zijn geen garantie voor de toekomst. De verbetering zet niet door.

Problemen
Wij vragen ons het volgende af:

Waarom slaat de preventie bij een gedeelte van de jeugd niet aan?
Wat zijn de determinanten van het gezondheidsgedrag van deze jeugd?
Zijn er op deze determinanten gerichte interventies mogelijk?
Moeten we kiezen voor een risicogroepenstrategie of de strategie richten op gehele populatie?

Déjà Vu?
Op de jaarvergadering van het Ivoren Kruis in 1967 stelde prof J. van Amerongen: “De hoeveelheid cariës heeft ons overvallen. In de opleiding is er geen rekening mee gehouden en ook de tandartsen in Nederland zijn er niet op ingeschoten het melkgebit te behandelen. De enige oplossing is: we moeten meer aan preventie gaan doen.”

Belang mondgezondheid / Situatie 2007
Voorlichting over mondgezondheid op scholen

In 2004 had ruim de helft van de 39 GGD’s een medewerker in dienst die verantwoordelijk is voor de tandheelkundige preventie.
De tijd beschikbaar voor tandheelkunde varieerde van nul (9 GGD’s) tot tachtig uur (1 GGD) in de week. In totaal waren op jaarbasis minder dan drie minuten per schoolklas beschikbaar, waarvan maar een gedeelte beschikbaar was voor de daadwerkelijke uitvoering.

Het belang dat door artsen in de jeugdgezondheidszorg wordt gehecht aan mondgezondheid wordt goed geïllustreerd door de volgende tabel:

Noodzaak van collectieve tandheelkundige preventie
Het Ivoren Kruis is van mening dat er sprake is van een grove onderschatting van het belang van mondgezondheid bij kinderen.
De verminderde kwaliteit van die mondgezondheid is in de afgelopen jaren uitgegroeid tot een belangrijk issue. Ter discussie staat de verhoging van de kwaliteit en de effectiviteit van preventie. Collectieve preventie is al bijna 100 jaar ons werkterrein. Maar de noodzaak van ons werk is door dat lange bestaan niet minder geworden. Bij preventie is er eigenlijk nooit sprake van ‘einde oefening’. De zegenrijke periode van de toepassing van fluoride lijkt zich nu tegen de mondgezondheid te keren. In ons land heeft het idee postgevat dat een gezonde mond iets vanzelfsprekends is. Wij weten wel beter! En wij zijn er meer dan ooit klaar voor om daar werk van te maken.

Nieuw elan
Ik wil u, voordat ik verder ga met onze ideeën voor de aanpak van de geschetste problematiek eerst een indruk geven van de stand van zaken van onze vereniging:

Dat het Ivoren Kruis in staat is zijn oude taak met een nieuw elan op te pakken, is te danken aan een viertal feiten:
1. De sterke groei van onze wetenschappelijk gefundeerde patiëntenvoorlichting.
2. De ommezwaai van krimp naar groei van het ledental.
3. De groei van onze voorlichtingsactiviteiten.
4. De samenwerking met traditionele en met nieuwe partners.

Onze Missie
Onze missie is het BEVORDEREN VAN DE MONDGEZONDHEID door middel van PREVENTIE.
Daarbij stellen wij dat de tandheelkundige preventie past in de totale gezondheidsbevordering.
Met onze VOORLICHTING willen we informeren, motiveren en helpen bij het maken van keuzes in relatie tot de risico's die de mondgezondheid bedreigen.

Onze Ambitie
Onze ambitie is om AUTORITEIT te zijn op het terrein van de bevordering van de mondgezondheid. Daarbij willen wij komen tot een GROTER BEREIK en BREDER DRAAGVLAK.

Ik kom nu toe aan wat het Ivoren Kruis in de afgelopen recente periode heeft gedaan:
Leerstoel Preventieve Tandheelkunde
In 2006 werd door het Ivoren Kruis aan de Universiteit van Amsterdam de leerstoel Preventieve Tandheelkunde ingesteld. Als hoogleraar werd dr. Cor van Loveren benoemd.
De leerstoel beslaat het terrein van de moderne, preventief georiënteerde tandheelkunde. In het bijzonder de preventie van tandheelkundige aandoeningen bij risicogroepen en de vraag welke preventieve maatregelen en behandelingen effectief en efficiënt (dat wil zeggen evidence based) zijn.

Het Adviescollege adviseert het bestuur van het Ivoren Kruis gevraagd en ongevraagd over preventie in de ruimste zin en Endorsements in het bijzonder.
De kennis van het Ivoren Kruis wordt breed toegepast door onze partners in de gezondheidszorg:

De NMT maakt voor de websites van individuele leden gebruik van onze kennisdatabank.
De website KiesBeter.nl het gezondheidsportal van het RIVM.
Samen met Dental View, filmpjes via digitale tv in de tandartspraktijk.
Publicaties in gedrukte media en op tv.
Het Tandheelkundige Informatiepunt (het TIP) gebruikt IvK folders.
Ons tanderosie-advies zit in het NMT Iqual programma

Patiënteninformatie
Inmiddels heeft het Ivoren Kruis 35 patiëntenfolders vernieuwd. De gebruikers zijn lovend over de nieuwe aanpak. Praktijken gebruiken er 600.000 per jaar.

Endorsements en samenwerking met partners in het bedrijfsleven
Het Ivoren Kruis kan zijn doelstellingen mede realiseren door samenwerking met partners in het bedrijfsleven. We doen dat doormiddel van het verstrekken van endorsements voor producten. Daarmee maken we duidelijk dat die producten bewezen hebben de mondgezondheid te kunnen bevorderen. We doen dat ondermeer met Oral-B, Johnson&Johnson en GlaxoSmithKline. Met deze bedrijven is er sprake van een langdurig partnerschap waarbij het Ivoren Kruis adviseert bij de voorlichting.

De samenwerking met endorsementpartners vergt van beide kanten een zorgvuldige aanpak. Het Ivoren Kruis is er niet om omzet van bedrijven te stimuleren. Toch snijdt het mes bij die samenwerking aan twee kanten. Het gebruik van onze naam in de communicatie van bedrijven zorgt voor een verbetering van de reputatie en van de omzet van die bedrijven.
Maar wij realiseren ons ook dat reclame voor mondgezondheidsproducten van belang is voor de juiste kennis van het dagelijks onderhoud van tanden en tandvlees. Dat draagt dus ook bij aan de door ons nagestreefde gedragsverandering.

Wat zijn onze plannen voor collectieve preventie?
Het Ivoren Kruis maakt zich sterk voor het agenderen van nut en noodzaak van preventie als taak van alle spelers in de mondgezondheid, dus niet alleen in ons vakgebied.
Eind vorig jaar hebben wij een overleg met gezondheidsbevorderende instellingen georganiseerd. Samen met de NMT discussieerden wij met het Centrum voor Gezond Leven van het RIVM, het Voedingscentrum, ActiZ (de organisatie van zorgondernemers), het NIGZ en GGD Nederland.

Als vervolg hierop gaan wij samen met de NMT (in het kader van Kies voor Gaaf) een voorstel uitwerken voor een programmatische aanpak voor collectieve preventie. Daarvoor zullen wij ook een overleg met VWS en de VNG organiseren.

Onderwijsvoorlichting
Maar we gaan ook zelf praktisch aan de slag met voorlichting voor kinderen:

Een heel aantrekkelijke manier om mondgezondheid te bevorderen, is te vinden in het basisonderwijs. Wie de moeite neemt om zelf eens in schoolboeken te kijken, ziet dat daarin maar heel beperkt en oppervlakkig aandacht wordt besteed aan gezondheidsthema’s. Het is vaak al lastig genoeg om de basisvaardigheden als taalbeheersing en rekenen tussen die kleine oortjes te krijgen. En als het dan gaat over gezondheid, geven leerkrachten aan dat ze van externe partijen vooral lesmateriaal over obesitas krijgen aangeboden. Toch is ook mondgezondheid een gewild onderwerp op scholen. Dat hebben wij vorig jaar gepeild met een enquête onder leerkrachten.

Op dit moment ontbreekt een effectief werkend nationaal lesproject over dit onderwerp.
Wij zijn bezig met behulp van bestaande expertise en bestaande regionale projecten nieuw lesmateriaal voor gebruik op basisscholen te ontwikkelen. Er komt een lespakket dat ook gebruikt kan worden door tandartsen, assistenten en mondhygiënisten die in de eigen omgeving eens een poetsles op school willen geven. Niet om daarmee taken over te nemen van de GGD, maar gewoon als een blijk van het gevoel voor maatschappelijk verantwoord ondernemen van de werkenden in tandheelkundige sector. Met dit project betrekken wij onze leden nog intensiever bij de uitvoering van de doelstellingen van de vereniging.

En daarmee ben ik weer terug bij het onderwerp van deze bijeenkomst:

In onze visie moet het Ivoren Kruis stimulerend en faciliterend werken om ONDERZOEK, BELEID, COMMUNICATIE, en het vormen van NETWERKEN te bevorderen. De vereniging bundelt daarom bestaande kennis en ervaringsgegevens en vertaalt dit naar adviezen voor de praktijk en stimuleert het gebruik ervan door het veld
Het Ivoren Kruis is van mening dat de oorzaken van achterblijvende resultaten in de mondgezondheid een zorgvuldige en langdurige aandacht verdienen.

Wij stellen dat het bewaken en bevorderen van die mondgezondheid door middel van collectieve preventie een essentiële overheidstaak is, maar het is te simpel om dat te constateren en dan achterover te leunen en wachten tot er wat gebeurt. Wij constateren dat diezelfde overheid – weliswaar op lokaal niveau – haar taak grotendeels laat liggen, terwijl die in de Wet Maatschappelijke Ondersteuning helder is gedefinieerd. Het bewaken en bevorderen van de mondgezondheid is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van veldpartijen en markt.

[met veldpartijen worden bedoeld de overheid en alle vanaf de geboorte betrokken zorgverleners: verloskundige, kraamverzorging, huisarts, tandarts en wijkverpleging, met de markt worden niet alle zorgverzekeraars bedoeld, maar ook bijvoorbeeld leveranciers van voedingsmiddelen]

Het Ivoren Kruis zal daar waar mogelijk die overheid houden aan haar taak en de financiële middelen die daarbij horen in te zetten voor die taak.
Over dit laatste standpunt gaan we overigens nog in debat met onze achterban.

De stand van zaken bij de collectieve tandheelkundige preventie
Overheden, GGD en Jeugdgezondheidszorg, en onder invloed van de marktwerking ook zorgverzekeraars, laten het in toenemende mate afweten. De redenen daarvoor zijn voor een deel omdat gemeentelijke overheden de veldpartijen onvoldoende aansturen en toerusten en voor ander deel omdat bestuurders en beleidsmakers er niet voor kiezen, onvoldoende sturing geven, andere prioriteiten stellen of gewoon geen beleid maken.

Geen beleid maken is feitelijk de duurste variant van verwaarlozing: het probleem wordt immers niet opgelost maar de kosten die gemoeid zijn met de bestaande onrendabele preventiepraktijk lopen ongecontroleerd door. Ze zijn dus aan te merken als misinvesteringen. Overheden kunnen dit ogenschijnlijk ongestraft volhouden terwijl de markt geen reden ziet of kansen krijgt om taken over te nemen.

Alle sociaal- en gezondheidswetenschappelijke verklaringen ten spijt: het gaat het hier in feite om klassieke maatschappelijke verwaarlozing van het recht op mondgezondheid en het in standhouden daarvan, voor voornamelijk kwetsbare doelgroepen.

Tien tot twintig procent van de bevolking komt niet of onvoldoende toe aan adequate preventie en tandheelkundige zorg. Het huidige overheidsbeleid en de uitvoering van collectieve preventie is onvoldoende effectief. In dit verband wordt wel beweerd dat bevorderen van mondgezondheid concurrentie ondervindt van andere speerpunten voor preventie. Mondgezondheid zou geen beleidsprioriteit verdienen omdat sterfte en ziektelast verwaarloosbaar zijn in termen van belang voor de volksgezondheid. Dit is een eenzijdige en kortzichtige benadering van het probleem. Het bevorderen van een gezonde mond zou (meer dan nu het geval is) met relatief weinig inspanning een integraal deel van het bredere preventie- en zorgbeleid kunnen zijn.

De stand van de mondgezondheid in Nederland kan daarmee zelfs een signaleringsfunctie in het gezondheidsbeleid vervullen. Namelijk mondgezondheid als belofte voor (en voorspeller van) gezondheid en gezond gedrag op latere leeftijd. Immers, kinderen, jongeren, volwassenen en ouderen die de juiste houding, kennis en vaardigheden hebben aangeleerd om het gebit en de mond te verzorgen, zijn op latere leeftijd ook vaardiger in preventie en zelfzorg bij het voorkomen van ernstiger vermijdbare ziektelast. Denk aan het voorkomen van diabetes, hart- en vaatziekten en aan voedingsgedrag gerelateerde kankers.

Collectieve tandheelkundige preventie vervult als vanouds een belangrijke rol in het op jonge leeftijd ontdekken en aanleren van het morele besef, de kennis en de kunde om gezond te blijven. Nog belangrijker, men ontdekt al vroeg de voordelen daarvan! De betekenis en het belang van een gezonde mond wordt voor de algemene gezondheid door beleidsmakers en preventieveld ten onrechte onderschat. Bevorderen van mondgezondheid stond niet voor niets al honderd jaar geleden aan de wieg van preventie- en gezondheidsbeleid in Nederland.

Ik noem u hier puntsgewijs wat naar mening van het Ivoren Kruis de belangrijkste zijn oorzaken van de achterblijvende mondgezondheid:

Bij jeugdigen vermindert de aandacht en inspanning voor het onderhouden van het gebit. De rol die opvoeders spelen wordt onderschat en onvoldoende benut. Het blijkt dat in het verleden behaalde resultaten geen garantie zijn voor de toekomst.
Er is een toename van specifieke tandheelkundige risicogroepen in de bevolking. Deze toename hangt samen met de demografie en de sociaaleconomische omstandigheden van deze groepen.
In het overheidsbeleid heeft een voor mondgezondheid ongunstige heroriëntatie plaatsgevonden ten gunste van andere volksziekten. Het beleidseffect daarvan is verwaarlozing van de mondgezondheid.
Er is bezuinigd op gezondheidsbewaking en gezondheidsbevordering bij de GGD. Dit is ten koste gegaan monitoring- en preventieprogramma’s onder jeugdigen en risicogroepen.
De WCPV (Wet Collectieve Preventie Volksgezondheid) verplicht gemeenten wel tot genoemde taken, maar geeft ook beleidsvrijheid in het bepalen van het volume en de kwaliteit van te leveren prestaties. De Inspectie Volksgezondheid oefent hier onvoldoende controle op uit.
Deze beleidsvrijheid heeft de afgelopen jaren geleid tot ernstige verzwakking van de lokale preventie-infrastructuur. Op meerdere plaatsen zelfs geleid tot het geheel verdwijnen daarvan.
Het ontbreekt, bij partijen in zorg- en preventiebeleid, aan een gedeeld inzicht in de feitelijke gezondheidssituatie. Als gevolg daarvan is er geen gezamenlijke visie op het gewenste beleid.

Naar de mening van het Ivoren Kruis zijn dit, alweer puntsgewijs, de juiste oplossingsrichtingen
Gericht preventiebeleid met een landelijk dekkende programmatische aanpak. Deze zijn hard nodig.

KiesBeter / het Centrum Gezond Leven van het RIVM geeft goede aanknopingspunten voor uitwerking (op leeftijd, inhoud, timing etc).
Meer gezondheidswinst voor allen kan alleen worden geboekt met meer inspanning en vereist een doelgroepgericht meerjarenprogramma.
Duurzaam investeren in programmatische tandheelkundige preventie- en leefstijlprogramma’s.

Partijen ontwerpen een nieuw Uniform Preventieprogramma Openbare Gezondheidszorg.

Breng de regie onder bij eerstelijnszorg: individuele preventie in samenhang leefstijlprogramma’s.
Wie bepaalt betaalt: gezondheidbevorderende instellingen richten zich meer op programmatische preventie in de eerstelijnszorg.
Rijk en gemeenten maken sluitende afspraken.
Aangepast wettelijk kader: de Wet Publieke Gezondheid biedt perspectief op sturing en monitoring.

Programmatische preventie
Het Ivoren Kruis pleit met het voorgaande voor programmatische tandheelkundige preventie voor het behoud en verbetering van de mondgezondheid. Voor uitvoering betekent dit:

1. Afstemming en communicatie met de lokaal werkzame tandarts, mondhygiënist en andere tandheelkundige medewerkers/professies. Ten behoeve van het toerijkend, concreter en effectiever organiseren van de programmatische preventie in de eerstelijnszorg.
2. Samenwerking van de belangrijkste landelijke partijen (Gezondheids Bevorderende Instellingen) in leefstijlcampagnes en versterken van programmatische preventie.
3. Organiseren van draagvlak voor bovengenoemde aanpak en een toerijkend budget.
4. De tandheelkundige professie dient zelf richting en sturing te geven aan tandheelkundige preventie en integraal daaraan programmatische preventie in eerstelijnszorg.
5. Samenwerken aan een landelijke regie waarin alle geledingen op elkaar zijn aangewezen (NMT, NVM, ANT, NVvK, NVIJ, SRI en Ivoren Kruis).
6. Aansluiting bij de taken van het Centrum Gezond Leven (RIVM) en de Wet Publieke Gezondheid.
7. Opstellen van een richtinggevend Ontwerpplan Programmatische Tandheelkundige Preventie.

Het beoogd effect van onze voorstellen is:
- Versterking van de tandheelkundige preventie-infrastructuur.
- Het maken van doeltreffende en doelmatige prestatieafspraken tussen landelijke en lokale partners.
- Het bieden van perspectief op een gezonde mond voor allen en vooral voor kwetsbare doelgroepen.

Ik sluit hiermee mijn betoog af. Ik heb niet de indruk willen wekken dat het alleen het Ivoren Kruis weet hoe de mondzorg voor kinderen moet worden aangepakt. Zo verheven zijn onze ideeën nou ook weer niet. Wel weet ik dat we dit probleem samen moeten aanpakken. Samenwerken aan deze uitdaging is, lijkt mij, de enige juiste weg. En mocht ik in de komende weken hoog in de bergen van Nepal een meer verheven en beter idee krijgen, dan laat ik u dat zeker horen.

De voorzitter, de heer A.G.M. Rietmeijer, sprak tijdens de Algemene Ledenvergadering op 2 november 2007 de volgende jaarrede uit:

Collectieve preventie
In het verslagjaar 2006 groeide de verminderde kwaliteit van de mondgezondheid uit tot een belangrijk issue. De kwaliteit van de collectieve tandheelkundige preventie wordt in brede kring als zwak en zorgelijk ervaren. Voor het Ivoren Kruis reden om hierover met de gezondheidsbevorderende instellingen en het ministerie in gesprek te gaan. We hebben collectieve preventie opnieuw hoog op de agenda gezet.
Ter discussie staat de verhoging van de kwaliteit en de effectiviteit van preventie. Wij hebben daarover een nota geschreven en deze besproken met onze partners NMT, NVM en NVvK. Zij reageerden positief op onze ideeën.

Collectieve preventie is al bijna 100 jaar ons werkterrein. Maar de noodzaak van ons werk is door dat lange bestaan niet minder geworden. De veranderende levensstijl en nieuwe doelgroepen maken onze inzet nu meer dan ooit noodzakelijk. De zegenrijke periode van de toepassing van fluoride lijkt zich tegen de mondgezondheid te keren. In ons land heeft het idee postgevat dat een gezonde mond iets vanzelfsprekends is. Wij weten wel beter! En wij zijn er meer dan ooit klaar voor om daar werk van te maken.

Nieuw elan
Dat het Ivoren Kruis in staat is zijn oude taak met een nieuw elan op te pakken, is te danken aan een drietal feiten:
1. De sterke groei van onze wetenschappelijk gefundeerde patiëntenvoorlichting
2. De ommezwaai van krimp naar groei van het ledental en de activiteiten
3. De samenwerking met traditionele en nieuwe partners

De basis voor dit succes is gelegd door mijn voorganger Gert-Jan Truin. Dat lijkt mij een goede reden om u later in deze vergadering een bijzonder voorstel te doen.

Maar eerst neem ik u mee langs de belangrijkste gebeurtenissen en activiteiten van onze vereniging in de afgelopen periode en onze plannen voor de komende tijd. De traditie van onze ALV volgend, zal ik mij niet strikt aan een verslag van het boekjaar houden. Dat heeft voor mij als voordeel dat ik u ook kan informeren over de periode vanaf de start van mijn voorzitterschap, dat immers pas op 17 november 2006 begon.

Graag laat ik u horen en zien wat de missie, ambitie en visie van onze vereniging zijn:

Onze Missie
Onze missie is het BEVORDEREN VAN DE MONDGEZONDHEID door middel van PREVENTIE.
Daarbij stellen wij dat de tandheelkundige preventie past in de totale gezondheidsbevordering.
Met onze VOORLICHTING willen we informeren, motiveren en helpen bij het maken van keuzes in relatie tot de risico's die de mondgezondheid bedreigen.

Onze Ambitie
Onze ambitie is om AUTORITEIT te zijn op het terrein van de bevordering van de mondgezondheid. Daarbij willen wij komen tot een GROTER BEREIK en BREDER DRAAGVLAK.

Onze Visie
In onze visie moet het Ivoren Kruis stimulerend en faciliterend werken om ONDERZOEK, BELEID, COMMUNICATIE, en het vormen van NETWERKEN te bevorderen. De vereniging bundelt daarom bestaande kennis en ervaringsgegevens en vertaalt dit naar adviezen voor de praktijk en stimuleert het gebruik ervan door het veld.

Van wat wij daarvoor in de afgelopen periode hebben gedaan, wat we nu doen en welke plannen wij hebben, zal ik u een beeld schetsen:

1. Patiëntenvoorlichting
Leerstoel Preventieve Tandheelkunde
In september 2006 werd door het Ivoren Kruis aan de Universiteit van Amsterdam de leerstoel Preventieve Tandheelkunde ingesteld. Als hoogleraar werd dr. Cor van Loveren benoemd. De leerstoel beslaat het terrein van de moderne, preventief georiënteerde tandheelkunde. In het bijzonder de preventie van tandheelkundige aandoeningen bij risicogroepen en de vraag welke preventieve maatregelen en behandelingen effectief en efficiënt (dat wil zeggen evidence based) zijn. Met de leerstoel beoogt het Ivoren Kruis een bijdrage te leveren aan de ontwikkeling van onderzoek en onderwijs op deze terreinen. Wij willen op wetenschappelijke basis gefundeerde preventieve adviezen maken, die in de dagelijkse praktijk van tandheelkundige zorgverleners kunnen worden geïmplementeerd. Als voorzitter van ons Adviescollege Preventie Mond- en Tandziekten zijn de lijnen tussen wetenschap en praktijk voor prof. Van Loveren heel kort. Het seminar dat straks volgt, moet daarvan het levendige bewijs zijn. Het bruggetje van wetenschap naar praktijk gaat van hyposalivatie naar spuug. Als de wetenschap zodirect niet een praktische bijdrage aan de mondgezondheid oplevert, dan mag u deze voorzitter op z’n vestje spugen.

Patiënteninformatie
Inmiddels heeft het Ivoren Kruis 35 patiëntenfolders inhoudelijk vernieuwd en uitgevoerd in de nieuwe vormgeving. De gebruikers zijn lovend over de nieuwe aanpak. Op dit moment worden door de praktijken per jaar zo’n 600.000 patiëntenfolders van het Ivoren Kruis jaar gebruikt. De nieuwste folder gaat over ‘Roken en mondgezondheid’. In 2008 komen wij met patiënteninformatie voor mensen met een verstandelijke en motorische beperking. Daarvoor werken we samen met de VBTGG.

De kennis van het Ivoren Kruis wordt breed toegepast door een reeks van partners. Recente ontwikkelingen zijn:

De NMT maakt voor de websites van individuele leden gebruik van onze kennisdatabank. Die databank draait in alle praktijkenwebsites en wordt door ons up to date gehouden.
Ook leveren wij onze kennis voor de website Kiesbeter.nl, het gezondheidsportal van het RIVM.
Met Dental View, een aanbieder van digitale tv in de tandartspraktijk, hebben we een reeks van 20 dental minutes opgenomen.
En verder werkten we mee aan een reeks van publicaties in gedrukte media en op televisie.
Voor het één op één contact: het Tandheelkundige Informatiepunt (het TIP) gebruikt sinds begin 2007 de Ivoren Kruisfolders als basisinformatie voor haar telefonische voorlichting.
De Iqual-avonden die de NMT dit seizoen organiseert gaan over tanderosie. Het Ivoren Kruis advies: ‘Preventie van erosieve gebitsslijtage’ van 2005 wordt daarmee in de praktijk gebracht. Met 800 deelnemers is dit het meest succesvolle Iqual-programma tot nu toe (naast natuurlijk infectiepreventie).

2. Van krimp naar groei
De groei van onze activiteiten speelt zich op verschillende terreinen af:

Een meer dan verdubbeling van het gebruik van patiëntenfolders. Van zo’n 250.000 in 2004 tot 600.000 in het afgelopen jaar.
De toepassing van onze kennis in publieksmedia en kennisbronnen.
Bij de ontwikkeling van nieuwe adviezen, zoals die over tanderosie, tongreinigen en droge mond.
Bij de voorlichting voor kleine patiëntengroepen, die qua zorgbehoefte wel veel aandacht verdienen.
Bij al die activiteiten voelen we ons bijzonder gestimuleerd door het feit dat wij als vereniging ook weer groeien in ledental. We zien dat onze nieuwe activiteiten daarbij helpen. De uitnodiging voor het seminar leverde ons meer dan 50 nieuwe leden op.

3. Samenwerking
Het Ivoren Kruis kan zijn doelstellingen mede realiseren door samenwerking met partners in de gezondheidszorg en het bedrijfsleven. In het afgelopen jaar werden de banden met verschillende partners in het vak aangehaald en werden afspraken voor samenwerking gemaakt.

Bijzonder is ook de samenwerking met bedrijven. Dat vergt van beide kanten een zorgvuldige aanpak. Het Ivoren Kruis is er niet om omzet van bedrijven te stimuleren. Toch snijdt het mes bij die samenwerking aan twee kanten. Het gebruik van onze naam in de communicatie van bedrijven zorgt voor een verbetering van de reputatie en van de omzet van die bedrijven.
Maar wij realiseren ons ook dat reclame voor mondgezondheidsproducten van belang is voor de juiste kennis van het dagelijks onderhoud van tanden en tandvlees. Dat draagt dus ook bij aan de door ons nagestreefde gedragsverandering.

We werken daarom graag samen met bedrijven. Dat leidt nog niet in alle gevallen tot permanente samenwerking. Maar ook bij tijdelijke samenwerkingsprojecten is het netto resultaat positief. Bij Oral-B en bij GlaxoSmithKline is er niet alleen sprake van een vruchtbare samenwerking, maar ook een langdurig partnerschap. Oral-B is bijvoorbeeld onze partner bij de Nationale Poetsweken. Met GlaxoSmithKline werken we samen bij de voorlichting over tanderosie.

Wat zijn wij van plan?
Zoals ik aan het begin van mijn betoog aangaf, maken wij ons sterk voor het agenderen van nut en noodzaak van preventie als taak van alle spelers in de mondgezondheid, dus niet alleen in ons vakgebied.
Deze maand staat een overleg met gezondheidsbevorderende instellingen op het programma. Samen met de NMT overleggen wij dan met het Centrum voor Gezond Leven van het RIVM, het Voedingscentrum, ActiZ (de organisatie van zorgondernemers), het NIGZ en GGD Nederland.

Na de bijeenkomst zullen wij samen met de NMT een voorstel uitwerken voor een programmatische aanpak voor collectieve preventie. In dit verband wordt ook overleg met VWS en de VNG georganiseerd.

Naast de programmatische aanpak die moet volgen uit het voorgaande, willen wij het komend jaar ook praktisch aan de slag. We gaan voort op de weg waarbij wij patiëntenvoorlichting aan de stoel en via massamedia zullen bevorderen. In het komende jaar ontwikkelen wij een nieuw beleid voor de groeiende groep ouderen. Hierover zullen wij u in de loop van 2008 informeren.

Maar we willen volgend jaar ook iets voor de jeugd doen:

Onderwijsvoorlichting
Een heel praktische manier om mondgezondheid te bevorderen, is te vinden in het basisonderwijs. Jong aangeleerd gezond gedrag is een fantastische basis voor de rest van het leven.
Maar wie de moeite neemt om zelf eens in schoolboeken te kijken, ziet dat daarin maar heel beperkt en oppervlakkig aandacht wordt besteed aan gezondheidsthema’s. Tja, het is vaak al lastig genoeg om de basisvaardigheden als taalbeheersing en rekenen tussen die kleine oortjes te krijgen. En als het dan gaat over gezondheid, geven leerkrachten aan dat ze van externe partijen vooral lesmateriaal over obesitas krijgen aangeboden.

Mondgezondheid is een gewild onderwerp op scholen. Dat hebben wij begin dit jaar gepeild met een enquête onder leerkrachten. Op dit moment ontbreekt een goed nationaal lesproject over dit onderwerp. In 2008 willen met behulp van bestaande expertise en bestaande regionale projecten nieuw lesmateriaal voor gebruik op basisscholen ontwikkelen. Wij gaan dat samen doen met onze zakelijke partners, met het project de Gezonde School, met de GGD’s en met de gezondheidsbevorderende instellingen. Maar vooral ook met onze leden. Het is de bedoeling een lespakket te ontwikkelen dat ook gebruikt kan worden door tandartsen en mondhygiënisten die in de eigen omgeving eens een poetslesje’ op school willen geven. Niet om daarmee taken over te nemen van de GGD, maar gewoon als blijk van maatschappelijke betrokkenheid. Ons secretariaat krijgt regelmatig vragen van leden die op zoek zijn naar geschikt lesmateriaal.

Met dit onderwijsproject willen wij u als lid nog intensiever betrekken bij de uitvoering van de doelstellingen van de vereniging. De groei van onze vereniging vraagt om een intensievere participatie van de leden. En wij vragen u om ons vanuit de praktijk te voeden met ideeën om nog beter te kunnen werken aan het bevorderen van een gezonde mond.

Het wordt nu tijd om mijn mond te houden.
Ik dank u voor uw aandacht.